Explosief werk - van wegwerkzaamheden tot evacuatie

April 14, 2020
243 keer bekeken

De A1 is een belangrijke verbinding tussen economische gebieden binnen en buiten Nederland. Uitbreiding van de weg zorgt dan ook voor een economische impuls voor de regio. Rijkswaterstaat werkt hiervoor samen met de provincies Overijssel en Gelderland en de Cleantech Regio. Bouwbedrijf Heijmans voert de werkzaamheden uit.

Een niet-ontplofte V1-bom met ruim 900 kilo springstof verdween 75 jaar geleden in de grond bij het Gelderse dorp Wilp. De wederopbouw begon en de plaatselijke boer gebruikte het stuk grond voor zijn oprit.

Zonder dat hij het wist, reed hij dagelijks tientallen keren met flinke tractoren over zware explosieven. Waren er geen werkzaamheden gestart aan de A1, dan had hij dat nu nog steeds gedaan.

Archeologisch onderzoek
In het late voorjaar van 2019 begon Richard Rorije, kraanmachinist bij grondverzetbedrijf Gebroeders de Haan, zoals wel vaker aan een archeologisch onderzoek. Samen met een archeoloog zocht hij in opdracht van bouwbedrijf Heijmans over een afstand van 100 meter naar potten en scherven uit bijvoorbeeld de Middeleeuwen. Richard wist niet meteen wat hij onder zijn grijper had toen ze op een metalen plaat stuitte. “De archeoloog vroeg mij de plaat voorzichtig op te lichten. Toen we daar een metalen bol, ter grootte van een skippybal, onder zagen liggen hebben we vrijwel meteen de politie gebeld.”

De V1 op 6 maart 2020, 2 dagen voor de ontmanteling


Uniek in zijn soort
De politie kwam snel ter plaatse en schakelde op haar beurt de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) in. “Ik was zelf niet meer aanwezig bij het daadwerkelijke onderzoek. Later kreeg ik van de EOD te horen wat ik en de archeoloog gevonden hadden.” Het ging namelijk om een V1 (vliegende bom) uit de Tweede Wereldoorlog, nog volledig intact. “Ik heb ontzettend veel geluk gehad dat juist op deze locatie archeologisch onderzoek werd gedaan. Anders had ik misschien tijdens de reguliere werkzaamheden de bom geraakt. Dan was het vast en zeker anders afgelopen!”

Luitenant van Drunen was met zijn ploeg verantwoordelijk voor het onschadelijk maken van de bom. “We ruimen als EOD zo’n 2.000 conventionele explosieven per jaar.  V1’s ruimen we er 3 per 6 jaar en deze was toch wel heel uniek,” vertelt de luitenant. Het was voor het eerst in de geschiedenis dat we een intacte houten variant vonden, misschien wel de zwaarste bom die we ooit hebben geruimd.”

Juiste omstandigheden
Het ruimen van een explosief vereist vooraf heel wat denkwerk. “Geen bom is hetzelfde,” aldus de luitenant. “Dit explosief had een extreem hoge lading van 935 kilogram. Dit is genoeg om een volledig huizenblok op te blazen en bijna 7,5 keer zwaarder dan een ‘gemiddelde’ vliegtuigbom die wij onschadelijk maken. Daarnaast was de bom aan het eind van de oorlog gemaakt. Duitsland had toen weinig grondstoffen en maakte dus gebruik van een toxische springstof. Die stof is kankerverwekkend waardoor we met ademlucht (hermetisch afgesloten pakken) moesten werken. Dat maakt het werk extra zwaar. We moesten dus een goed plan maken en de juiste omstandigheden afwachten.”

Stilte voor de storm
Een van de problemen waar het team tegen aanliep was de hoge waterstand, waardoor de bom onder water stond. “Half januari was deze nog te hoog waardoor we met Rijkswaterstaat op zoek gingen naar manieren om deze te verlagen. Daarnaast moesten we in een straal van 1.400 meter bewoners evacueren, de A1 afsluiten en de scheepsvaart op de IJssel stremmen.” Op 8 maart 2020 was het dan eindelijk zover: de bom kon worden geruimd.

Plan A tot en met V
Voor elk explosief dat ontmanteld wordt, maakt de EOD een actieplan. “Daarbij houden we rekening met alle mogelijke scenario’s. In scenario 1 gaat alles goed, daarna inventariseren we in een plan b, c enzovoorts welke escalaties er kunnen voorvallen. Voor deze V1 maakten we circa 20 escalatiescenario’s en deze zijn allemaal gebruikt.

Samen sterk
Echt stressvol is de operatie nooit geweest voor Van Drunen en zijn team. “Als projectofficier coördineerde ik tijdens deze operatie 4 ploegen, elk van 2 tot 4 man. Iedereen was betrokken bij het voortraject en we starten een operatie pas als iedereen zich 100 procent oké voelt met het plan. Spannend blijft het natuurlijk altijd, maar onze jongens en dames zijn getraind voor dit soort werk.”

Ontmanteling van de V1 op 8 maart


“Jaarlijks ruimt de EOD zo’n 2.000 bommen. Een volledige intacte V1 is echter uniek in onze geschiedenis!”
 

De V1 


 

Images

Twitter

Cookie settings